تبلیغات
دور دنیا - همه‌چیز در مورد كوه‌گرفتگی

امروز:

همه‌چیز در مورد كوه‌گرفتگی

» نوع مطلب : سلامتی ،

كوه‌گرفتگی یا بیماری ارتفاع موضوعی است مورد توجه كلیه كسانی كه پای به كوه می‌گذارند و به طور جدی به آن نگاه می‌كنند. آنها بارها در مورد آن به تفكر پرداخته و گاه از آن وحشت داشته اند، در حالی كه چنانچه با آن آشنایی كامل داشته باشیم به خوبی قابل پیش‌بینی و پیشگیری است.
قبل از هرچیز لازم است تعریف ارتفاع بلند را بدانیم:

- از (پا 11500-5000) 3000-1500 متر را ارتفاع بلند
-
از (پا 18000-11500) 5500-3000 متر را ارتفاع خیلی بلند
-
از (پا 18000)5500
به بالا را ارتفاع نهایی می‌نامیم. اصل اساسی صعود به این ارتفاعات هم هوایی می‌باشد. چنانچه هم هوایی به خوبی انجام شود مشكلی در صعود نخواهیم داشت. گرچه ممكن است كوه‌‌زدگی در ارتفاعات حتی 2500 متری و یا كمتر اتفاق بیفتد ولی معمولاً این مشكل در ارتفاعاتی بالاتر از 3000 متر مشاهده می‌شود. این پدیده یعنی هم هوایی عبارت است از:
تطابق بدن با كمبود اكسیژن كه در ارتفاعات با آن روبه‌رو هستیم. این تطابق طی روندی كند و طولانی و با مكانسیم‌های زیر انجام می‌شود:
1-
ازدیاد دم و بازدم (نفس نفس زدن)
2-
ازدیاد ادرار
3-
ازدیاد گلبول قرمز به دلیل تسریع در ساخت آنها و غلیظ شدن خون به دلیل ازدیاد ادرار
وقتی به ارتفاعات صعود می‌كنیم و یا با هواپیما به بالا می‌رویم فشار هوا كم و در حقیقت هوا رقیق‌تر می‌شود. گرچه در هر هوایی و در هر ارتفاعی میزان درصد اكسیژن (21%) تغییری نمی‌كند اما تعداد مولكول‌های اكسیژن در هوای رقیق كمتر می‌شود و در نتیجه بدن برای رفع نیاز خود به اكسیژن به تلاش بیشتری می‌پردازد.
كفتیم كه اولین مكانسیم هم هوایی ازدیاد میزان تنفس است. این كار خود به افزایش سوخت و سار و در نتیجه تولید بیشتر میزان گاز كربنیك منجر می‌شود. لازم به ذكر است كه در مغز دو مركز برای كنترل تنفس وجود دارد؛ یكی با كمبود اكسیژن و دیگری با ازدیاد گاز كربنیك فعال می‌شود. البته ازدیاد گاز كربنیك اثری بسیار قوی‌تر از كمبود اكسیژن بر مغز می‌گذارد. همچنین دوگانگی مراكز تنفس در مغز و تعارضی كه در شرایط خاصی بین این دومركز به وجود می‌آید باعث پدیده قطع و وصل تنفس در شب و در ارتفاعات بالا می‌شود كه یكی از مشكلات كوهنوردان را در ارتفاعات تشكیل می‌دهد. از آنجایی كه زمان قطع تنفس هنگام خواب حتی به 15-10 ثانیه نیز می‌رسد عدم اطلاع از این پدیده ممكن است باعث وحشت كوهنوردان كوهنوردان در هنگام شب گردد.
زمانی كه با نفس كشیدن خود و یا یكی از دوستان كه در خواب است مواجه شویم این پدیده یك امر طبیعی در هنگام شب در ارتفاعات است عارضه‌ای كه در صورت شدید بودن باید مورد درمان دارویی قرار گیرد. این پدیده به همراه علایم دیگر از عوارض عدم هم هوایی است كه با هم بیماری حاد كوهستان خوانده می‌شود.
بیماری حاد كوهستان
چنانچه بدون هم هوایی به ارتفاعات بالا صعود نماییم واكنش بدن به كمبود اكسیژن با علایم زیر خودنمایی می‌كند:
-
بی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ
-
خستگی و ضعف
-
گیجی و منگی و سردرد
-
بی‌خوابی (قطع و وصل تنفسی)
-
عدم تشخیص صحیح (قاطی كردن)
-
خواب‌های آشفته
راستی چه كسانی به این بیماری دچار می‌شوند؟
واقعیت این نیست كه هركس كه به ارتفاعات بالا صعود نماید در معرض ابتلا به این بیماری قرار می‌گیرد. عامل اصلی ابتلا یا عدم ابتلا سرعت صعود است؛ هرچقدر سریع‌تر صعود نماییم امكان بروز بیماری بیشتر می‌شود. هیچ روشی وجود ندراد كه از قبل بتواند در مورد ابتلا یا عدم ابتلا به این مشكل اظهارنظر نماید. ممكن است كسانی كه حتی در ارتفاعات پایین یعنی حدود2500 متر به این بیماری دچار شوند. كسانی كه قبلاً ارتفاعات بسیار بالاتر را بدون مشكل تجربه كرده‌اند.
بنابراین به قانون طلایی شماره صفر می‌رسیم كه می‌گوید:
هیچ اشكالی ندارد كه به این بیماری دچار شویم مشكل زمانی است كه جان ما در اثر این بیماری به مخاطره افتد.
توجه داشته باشیم كه ابتلا به این بیماری هیچ ارتباطی به سن، جنس، آمادگی بدنی، صعودهای موفق قبلی ندارد. همین‌طور اقرار به ابتلا به این بیماری به هیچ وجه از شایستگی‌های كسی نمی‌كاهد. بنابراین نباید به هیچ‌وجه علایم را مخفی و قبل از هم هوا شدن به صعود ادامه داد.
برداشت از وبلاگ: پاژن

مقاله دوم
کاربرد قرص دگزامتازون در پیشگیری از بیماری کوه گرفتگی ( ادم مغزی و ریوی در ارتفاع )
ایسکانیوز- کمی فرصت برای تطابق شخص باتغییرات اختلاف ارتفاع ، میزان ارتفاع ، فعالیت بدنی ومیزان سلامتی جسمی و آمادگی قبلی در بروز و شدت اختلالات حاد یا مزمن ناشی ازهیپوکسی ( کمبود اکسیژن خون ) مربوط به ارتفاعات بیش از 3000 متر تاثیردارد. درافراد مختلف میزان تحمل به هیپوکسی فوق العاده متفاوت است.
بیماری کوه گرفتگی در اثر کمبود اکسیژن در ارتفاع بالا بوجود می آید.
edema =
ادم ، خیز ، تجمع غیرطبیعی مایع درفضای بین یاخته ای بافتهای بدن .
علایم ادم مغزی :
گیجی ، سردرد ، سستی فوق العاده ، خواب آلودگی ، احساس سرما ، تهوع ، استفراغ ، برافروختگی صورت ، تحریک پذیری ، اشکال درتمرکزحواس ، سرگیجه ، طنین گوش ، اختلالات بینائی (گاه خونریزی شبکیه ) ، اختلالات شنوائی ، بی اشتهائی ، بی خوابی ، شدت سردرد ، اختلال تعادل ، کاهش سطح هوشیاری ، کوما و مرگ .
علایم ادم ریه :
سرفه های خشک ، تنگی نفس هنگام استراحت ، تنگی نفس که برای رهایی ازآن باید ایستاد یا نشست ، سنگینی وفشاربرقفسه صدری ، خس خس سینه ، خروج خون یاخلط خونی ازریه همراه با سرفه ، افزایش ریتم قلب و تنفس ، تنفس نامنظم و مرگ .
درمان:
انجام تنفس عمیق درفواصل معین می تواندعلائم را بهبود بخشد. دراکثرافراد این علائم ظرف 48-24 ساعت ازبین
می رود.اما دربعضی موارد ممکن است علائم بصورت شدید ومقاوم باقی بماند تا آن حدکه شخص مجبورشود به منطقه کم ارتفاع مراجعت نماید وحتی درمان داروئی و بستری شدن در مراکز درمانی ضرورت پیدا نماید .
شناخت علایم اولیه ، هرچه زودتر بیماررا قادرمی سازد که قبل ازادم شدید وناتوان کننده به تنهائی یا با کمک دیگران به ارتفاع پائین تربرگردد. برگشت سریع به ارتفاعی حتی 1000-500 متر پائین ترممکن است علائم را بهبود بخشد.
مصرف اکسیژن غالبا علائم حادکوه گرفتگی را مرتفع می کند. باید توجه داشت درصورتی که بیمارسیگارمصرف می نماید ، میزان اکسیژن داده شده کمترازافراد عادی باشد و بیمارازنظر وقفه تنفسی کنترل شود .چون اکسیژن بامیزان زیاد ممکن است باعث آپنه (وقفه تنفسی ) درافراد سیگاری بشود .
تدابیرپیشگیری عبارتنداز :
آموزشهای لازم به افراد جدید وآگاه کردن آنها از امکان بروزادم مغزی وریوی ، شرایط مساعد فیزیکی قبل ازآغازسفر، صعود ملایم برای تطابق وهماهنگی با ارتفاع ، شب ماندن درپناهگاه برای هم هوائی ، انجام صعودهای تمرینی به ارتفاعات پائین ترازقله مورد نظردرهفته های قبل ، 2-1 روزاستراحت بعدازرسیدن به نقطه مرتفع ، کاربردسریع تدابیرطبی درصورت بروزآثارتنفسی وبستری کردن افرادی که سابقه ادم ریه درجریان کوهنوردی های قبلی داشته اند.
تحقیق :
درگذشته برای پیشگیری ویادرمان ادم مغزی وریوی ازقرص استازولامیداستفاده می شدکه یک داروی دیورتیک (ادرارآور) است. این دارواولاتاثیرمطلوبی درعمل ندارد وثانیا به علت افزایش حجم ادراردرزمان صعود باعث کم آبی بدن ، از دست دادن الکترولیتها ومشکلات ناشی از دفع ادرار زیاد در ارتفاعات می شود.
درطول برنامه های صعود به ارتفاعات بالا، به افرادی که دچارکوه گرفتگی شدیدمی شوند ،آمپول دگزامتازون به صورت داخل وریدی وآهسته تزریق می شودکه خیلی موثرواقع می شود.طی سالهایی که من به کوه میرفتم ، این مشکل گریبانگیرمن وبسیاری ازکوهنوردان بود. ازآنجایی که پیشگیری همیشه مقدم بردرمان است ، این فکردرمن بوجودآمدکه درمورد کسانی که سابقه کوه گرفتگی دارند ، پیشگیری موثرتری انجام دهیم.
ازقرص دگزامتازون به عنوان پیشگیری ، ابتدا خودم و بعد دوستانی که داوطلب بودند ، طی سه سال بارها استفاده نمودیم که نتیجه کاملا رضایت بخش بود وعلایم حاد کوه گرفتگی در اکثر موارد مشاهده نشد ویا بروز علایم بسیار خفیف بود.یکی ازدوستان من که همیشه دچارکوه گرفتگی می شد ، سال گذشته درصعود به قله سبلان همراه ما بود وازاین قرص استفاده کرد ودرخاتمه برنامه اظهارداشت : مثل این بودکه به پلنگ چال رفته باشم وبه هیچ عنوان ازارتفاع اذیت نشدم.
دریک کارتحقیقی دیگر درشهریورماه گذشته من بدون انجام تمرینات لازم برای آمادگی ارتفاع ، بامصرف این قرص به قله دماوند صعود کردم ومشکل کوه گرفتگی برایم پیش نیامد. در حالی که در صعودهای قبلی دچار سردرد شدید ، تهوع و استفراغ می شدم .
نتیجه تحقیق : با مصرف قرص دگزامتازون میتوان از بروز علائم حاد کوه گرفتگی پیشگیری نمود.
Tab. Dexametasone 0.5 mg
این داروبادوز mg/day 9- 5/0 (میلی گرم درروز) بصورت مقدارواحد یا درمقادیرمنقسم قابل مصرف است (حداکثرمعادل 18 عدد قرص در روز) .
دوزپیشنهادی درهروعده مصرف : 3-2 قرص ( حد اکثر 6 قرص ) و سه بار در روز می باشد.
مصرف این دارو باید یک روز قبل از صعود شروع شود .
یک روز قبل از صعود :
-
ظهر : 3-2 قرص ( حد اکثر 6 قرص )
-
شب : 3 قرص
روز صعود :
-
صبح : 3-2 قرص
-
ظهر : 2-1 قرص
-
شب : 2-1 قرص
بسته به میزان ارتفاع و علائم فرد ، دوز این دارورا میتوان کاهش یا افزایش داد.
ازآنجایی که داروهای کورتنی باعث افزایش ترشح اسید معده می شود ، توصیه می شود که حتما همراه غذا وقرص آنتی اسید (آلومینیوم ام جی اس ) مصرف شود. آنتی اسید مذکور باعث کاهش نفخ کردن نیز می گردد.
درمورد مجوزمصرف این دارو ؛ درصورتی که بیمارهستید (مخصوصا بیماریهای دستگاه گوارش و سیستم ایمنی ) با پزشک معالج خودمشورت نمائید.
سردرد :
سردرد درارتفاعات زیر 3000 متر درافرادی که کوهنوردی را تازه شروع کرده اند یا تنفس خود را صحیح انجام
نمی دهند ، دیده می شود. دراین افراد بدلیل هیپرونتیلاسیون (تنفس سریع )میزان O2 خون افزایش ودرنتیجه میزان CO2 کاهش می یابد.این کارباعث می شودکه PH خون که درحالت نرمال بین 45/7 – 35/7 می باشد ، قلیائی تر شود. این حالت معمولا با بروزسردرد همراه است.درمان آن کاهش PH خون می باشد.که باچندروش انجام می شود :
-
تنفس به مدت چند دقیقه دریک کیسه نایلونی به منظورافزایش CO2 خون.
-
خوردن مواد با PH اسیدی مثل آب لیموترش وقرص ویتامین C .
نکته :
برای کاهش نفخ شکم ؛ مصرف عرق نعناع ، عرق کاکوتی و یا قرص نعناع پیشنهاد می شود.
ضمنا دربرنامه های کوهنوردی بدلیل به هم خوردن رژیم غذایی ، بی اشتهایی وتهوع ناشی ازارتفاع ، موارد زیادی مشاهده می شود که فرد دچارکمبود انرژی می گردد. دراین موارد توصیه می شود ازمصرف نوشابه های گازداراکیدا خودداری نموده وبجای آن از نوشابه کوهستان استفاده نمائید .
نوشابه کوهستان : آب + پودر گلوکز + آبلیموی تازه یاعرق نعناع .
گلوکزقندی است که بلافاصله پس ازجذب دردستگاه گوارش ، برای بدن قابل مصرف می باشد.
در جیره غذایی کوه می توان برای تهیه کردن مربا ، بجای شکر از گلوکز استفاده نمود.

نویسنده: سید جعفر نخجوانی

نوشته شده در : چهارشنبه 8 مهر 1388  توسط : mehdi rabbani.    نظرات() .

برچسب ها: کوهنوردی ،
رتبه سنج گوگل